Bioscopen

NEDERLAND

Eerst volgt een inleiding over bioscopen in Nederland, dan een overzicht van bioscopen in Amsterdam, en tenslotte overige Nederlandse bioscopen plus incomplete lijst 70mm vertoningen.

De eerste Nederlandse 70mm demonstraties waren tijdens Holland Festival, Internationale Filmweek Den Haag 1957 met talloze voorstellingen van de short THE MIRACLE OF TODD-AO. "Nieuwste toepassing van de filmprojectie-techniek met medewerking van Philips - Eindhoven. Gebogen beeldscherm, stereofonisch geluid, filmbreedte 70mm. Demonstratie-duur 30 min. Toegangsprijs f 0,75. Kurhaus Cabaret Scheveningen" van 14 t/m 23 juni" volgens de filmweekprogrammafolder. "Door het in verhouding tot de zaal zeer grote beeld dat op een doek van 11.50 meter bij 4.70 meter met een vrij diepe holling (1.45 meter) werd geprojecteerd, ontstond er een sterk perspectivisch effect, dat in combinatie met de bijzondere geluidsweergavetechniek, speciaal deze gedeelten van het programma buitengewoon suggestief maakte" [Filmsensatie Todd-AO, "Film", juni-juli 1957]. Als contrast en ter introductie draaide vooraf een 35mm short in normaalbeeld en zwartwit, met beelden van Scheveningen, van de oorspronkelijke Philips DP70 projector en van 35/70mm filmstroken. In het commentaar werd "werkelijkheidsuggestie" beloofd en "geluid dat van alle kanten op u af lijkt te komen".

Philips had grote moeite om hun DP70 projectoren in Nederland te slijten. Nederlandse distributeurs en exploitanten waren aarzelend met 70mm prints en apparatuur door de hoge investeringen. Ook was er onzekerheid of deze ontwikkeling blijvend was met voldoende aanvoer van 70mm films. Van de eerste 70mm films uit de jaren vijftig werden in Nederland 35mm (CinemaScope) reducties vertoond en ook BEN-HUR draaide in 1960 slechts op 35mm.

"Het Royal theater in Heerlen was de eerste in Nederland die DP70 projectoren bestelde, het duurde nog wel lang voor ze er stonden" volgens Du Midi operateur Hans van Noort. Asta, Den Haag was de eerste Nederlandse bioscoop die 70mm programmeerde en opende met SOUTH PACIFIC op 19-12-1958 op een scherm van 14x6,5 meter [filmatelierdenhaag.nl], maar de filmcritici waren genadeloos. "De vervelendste, meest infantiele film die ik ooit gezien heb" [B.J. Bertina, Volkskrant, 20-12-1958]. "Des te verwonderlijker, omdat deze doorgefourneerde showbusiness-men hun optimisme bovendien nog vorm hebben gegeven in een verhoging der toegangsprijzen, die vrijwel neerkomt op een verdubbeling: de goedkoopste plaats is f 2,- geworden, een loge-plaats niet minder dan f 5,-. Het Haagse theater kondigt met trots aan, het enige theater in Nederland te zijn dat dit systeem in toepassing brengt. Laten we hopen dat het dit blijven zal" [Edouard Bouquin, Elseviers Weekblad, 10-1-1959].

In 1960 volgden Den Bosch met Parade-Casino en Amsterdam met Du Midi en in 1961 Flora, allen met Philips DP70 projectoren. Philips adverteerde in 1961 met levering van veertien DP70's, ook in Eindhoven, Haarlem, Hengelo, Maastricht, Nijmegen, Rotterdam en Utrecht [NWC, 6-1-1961]. Er waren toen al honderden DP70's geleverd aan de Verenigde Staten, Canada, Duitsland, Engeland, Zweden, Denemarken enz. 
"Het aantal bioscopen dat voor dit bijzonder fraaie, doch kostbare projectiesyteem met 6-kanalig magnetisch geluid is uitgerust, steeg van 5 [in 1960] tot 20, waarmede ons land relatief gezien op dit gebied aan de top is gekomen van de Europese landen. Daar vooralsnog geen tekenen aanwezig zijn in de richting van een algehele overschakeling op het 70mm systeem, geloven wij dat het tempo van verdere uitbreiding minder snel zal gaan" volgens de Nederlandse Bioscoopbond [Jaarverslag 1961]. In 1965 waren er dertig bioscopen geschikt voor 70mm "waarvan 13 in de [drie] grote steden, inclusief de 'singlelens' Cinerama-projectoren" en in 1971 werd de piek bereikt met 41 bioscopen (op een totaal van bijna 400 bioscopen).

"Aangezien speciaal door Amerika met veel elan was aangekondigd dat ettelijke films uitsluitend op 70mm formaat beschikbaar zouden komen, waren in betrekkelijk korte tijd een dertigtal meest grotere bioscopen met de uiterst kostbare 70mm apparatuur ingericht... Het zullen wel economische overwegingen zjn geweest die ertoe hebben geleid dat de produktie van 70mm films in het buitenland na een korte hausseperiode, vrijwel geheel tot stilstand kwam waardoor de kostbare installaties uitsluitend voor 35mm gebruik moesten dienen. Uiteraard was dit nimmer de bedoeling geweest" volgens J. van Taalingen [Nederlandse Bioscoopbond 60 jaar, 1978].
 
AMSTERDAM

Hierna worden alle Amsterdamse 70mm bioscopen kort geschetst, waarna in volgende hoofdstukken elk theater afzonderlijk wordt behandeld (zie engelse samenvatting in70mm.com/news/2008/amsterdam). Lees ook 'Saturday night at the movies, het grote Amsterdamse bioscopenboek'.

DU MIDI installeerde 70mm projectie in 1960 voor PORGY AND BESS met groot succes. Andere toppers waren onder meer WEST SIDE STORY (1962), IT'S A MAD MAD MAD MAD WORLD (1964), THE SOUND OF MUSIC (1966) en FUNNY GIRL (blowup, 1969). Du Midi bleef langdurig 70mm vertonen, tot circa 1978 en sloot 1982.

FLORA kocht 70mm projectoren in 1961 voor CAN-CAN en haar grootste successen waren EL CID (1961), CLEOPATRA (1963) en MY FAIR LADY (1964). Aanvankelijk waren er meer 70mm premières als in Du Midi. De laatste jaren werd geen 70mm meer vertoond en Flora sloot in 1980.

NÖGGERATH kreeg weliswaar 70mm projectie voor de voortzetting van WEST SIDE STORY in 1963 maar had nooit 70mm premières en verder is alleen FAR AND AWAY zeker. Het sloot als zelfstandig theater in 1983 en is nu onderdeel van Tuschinski.

Jarenlang bleven Du Midi en Flora dé theaters voor 70mm in Amsterdam. Dat veranderde pas in 1965 met twee extra 70mm theaters en toen kwamen de 70mm premières echt op gang met minstens zeven titels in 1965.

CALYPSO begon in oktober 1965 met THE AGONY AND THE ECSTASY op 70mm en had groot succes met PLAYTIME in 1968 maar speelde verder een ondergeschikte rol op 70mm gebied, zoals alle verdere commerciële bioscopen behalve Bellevue. Calypso sloot 2006.

BELLEVUE CINERAMA opende december 1965 met THE HALLELUJAH TRAIL en hier draaide jarenlang uitsluitend 70mm, wegens een contractuele verplichting voor alle latere Cinerama theaters. Hierdoor en om de toen al afnemende 70mm productie lanceerde Bellevue de eerste 70mm blowup in Amsterdam met THE GREAT RACE in 1966. Deze film en de blowups DOCTOR ZHIVAGO en THE WILD BUNCH waren tevens Bellevue's grootste 70mm successen. Met de opening van Bellevue begon een jarenlange periode in Amsterdam waarin vaak meerdere 70mm titels tegelijk draaiden. 1968 had een record van 10 premières en bovendien draaide AROUND THE WORLD IN 80 DAYS in Du Midi voor het eerst op 70mm in Amsterdam. Een hoogtepunt was de Stanley Kubrick 70mm 'double bill' vanaf 10 oktober 1968 met de gelijktijdige première van 2001: A SPACE ODYSSEY in Bellevue en de reprise van SPARTACUS in Flora.

FILMMUSEUM CINERAMA. In 1989 kwam met de blowup van THE ABYSS voorlopig een einde aan regelmatige 70mm vertoning in Bellevue. Vanaf 2003 verplaatste het Filmmuseum haar 70mm vertoningen naar Bellevue dat toen door het Filmmuseum werd geëxploiteerd als Filmmuseum Cinerama, met jaarlijkse zogenaamde widescreenweekenden tot de sluiting in 2006.

REMBRANDTPLEINTHEATER opende in 1966 maar pas in 1969 was HELLO, DOLLY! de enige 70mm projectie. Het theater sloot reeds in 1986.

TUSCHINSKI had een nog langere aanloopperiode want na de 70mm installatie circa 1963 duurde het tot 1969 voor de eerste 70mm vertoning met een blowup van GONE WITH THE WIND. Daarna is alleen de 70mm première van FAR AND AWAY in 1992 zeker.

CITY kreeg pas 70mm projectie in 1969. Met de eerste 70mm vertoning van BEN-HUR in 1970 begon een reeks 70mm reprises tot PATTON in 1977. Het bestaat nog steeds maar is in tegenstelling tot Tuschinski inwendig volkomen veranderd.

Met de ontmanteling van het Cinerama louvre-scherm in Bellevue in 1978, de sluiting van Flora in 1980 en Du Midi in 1982 en gebrek aan 70mm producties raakten de hoogtijdagen voorbij. Hierna verschenen voornamelijk nog blowups en werden slechts enkele niet-commerciële bioscopen met 70mm projectie uitgerust voor revivals, vaak eenmalige voorstellingen en niet altijd ondertitelde prints.

DESMET begon in 1984 als eerste filmhuis met een lange reeks 70mm reprises en importeerde ook enkele 70mm restauraties namelijk LAWRENCE OF ARABIA in 1991 en SPARTACUS in 1993 (tevens vertoond tijdens de slotweek in 2000).

FILMMUSEUM VONDELPARK begon na een verbouwing in 1991 haar tientallen 70mm projecties, waaronder een blowup van HEAVEN'S GATE, soms in samenwerking met Desmet zoals het grote festival 'Size Matters' in 2000. Filmmuseum Vondelpark sloot in 2012 en verhuisde naar EYE.

RIALTO had circa 2004 korte tijd een 70mm projector, maar zonder openbare voorstellingen op haar imposante projectiescherm.

PATHÉ ARENA IMAX toonde tussen 2005 en 2009 de laatste maar sterk afwijkende 70mm ontwikkeling in Amsterdam met programmering op Imax formaat, meestal DMR 'blowups' van 35mm speelfilms, naast de Imax productie MAGNIFICENT DESOLATION, tot de digitalisering.

EYE FILMMUSEUM opende 5-4-2012 haar nieuwbouw met onder meer een WEST SIDE STORY 70mm restauratie, installeerde Ultra Panavision voor THE HATEFUL EIGHT in 2016 en vestigde daarmee een wereldrecord.

OPENLUCHTPROJECTIE moet tenslotte worden genoemd. Er waren incidenteel 70mm mobiele en openluchtprojecties zoals op Uitmarkt, Vondelpark en op kermissen (zie ook het hoofdstuk shorts). "Ooit begon Dick Moesker zijn buitenprojectie bij Filmhuis Delft, met een 16 mm-projector en een laken. Nu beheert hij een vrachtwagen met een 16-, 35- en 70mm-projector, een doek van 12x26 meter met een takel die hem omhoog houdt, Dolby SR-geluid en twee koffers vol objectieven" [Mariska Graveland, Filmkrant, juli 1997]. Voor Desmet vertoonde hij SKY OVER HOLLAND op de Uitmarkt in 1988 met een Philips DP70 projector, volgens operateur Nico Komen in 2007. "Daarna is het er, in Amsterdam nooit meer van gekomen. Wij doen het zo af en toe nog wel, soms buiten (Rotterdam, Antwerpen) en soms binnen met mobiele apparatuur (Athene, OORLOG EN VREDE) en de laatste tijd een paar maal in Brussel in het Flageygebouw" volgens Dick Moesker in 2007 [zie ook olb.nl].

BUITEN AMSTERDAM

Voorlopige lijst van bioscopen buiten Amsterdam die zeker of mogelijk 70mm vertoonden, in provincievolgorde, met vertoningsjaar, projector en titels. Hiervoor is niet systematisch gezocht, er volgen doorgaans alleen hoofdfilms (geen Imax) waarvan vertoningsjaar bekend is, films worden meestal slechts vermeld onder oudst bekende vertoningsjaar en dit betreft premiere, reprise of tijdelijke import. Met dank aan Harry Westervoort (Den Bosch). Nadere informatie gewenst (zie ook bioscoopgeschiedenis.com). Foto's alfabetisch op plaatsnaam.

GRONINGEN (zie ook beeldbank beeldbankgroningen.nl/ of groningerarchieven.nl/):
Camera (1962-1999, DP70).
1962 LAWRENCE OF ARABIA
1968 DOCTOR DOLITTLE. PLAYTIME
1969 KRAKATOA, EAST OF JAVA. THE SOUND OF MUSIC
1970 CUSTER OF THE WEST. EL CID. HELLO, DOLLY!
1975 2001: A SPACE ODYSSEY. THE SOUND OF MUSIC. BEN-HUR. PATTON
1976 THE WILD BUNCH. GONE WITH THE WIND
1979 DOCTOR ZHIVAGO
1992 SPARTACUS
1993 APOCALYPSE NOW
1994 THE FALL OF THE ROMAN EMPIRE
1995 VOINA I MIR, I / ORLOG EN VREDE, I
1998 THE WILD BUNCH. MEMPHIS BELLE
1999 THE SHELTERING SKY. FAR AND AWAY. KRAKATOA, EAST OF JAVA. TITANIC
Grand (1965-1977).
1965 MY FAIR LADY
1970 THE WILD BUNCH
1976 EARTHQUAKE
1977 THE GREAT RACE
Luxor (1961, DP70).
1961 PORGY AND BESS
Palace.

DWINGELOO:
Planetron Cinedome (1999-, Kinoton Imax 8 perf.).

HENGELO:
Palace (1970, DP70).
1970 CUSTER OF THE WEST. EL CID

ZWOLLE:
De Kroon (DP70).

ARNHEM (zie ook beeldbank geldersarchief.nl/):
Rembrandt (1967-1980, Cinemeccanica Victoria 8).
1967 SKY OVER HOLLAND (short)
1969 55 DAYS AT PEKING
1976 DOCTOR ZHIVAGO
1980 BEN-HUR

NIJMEGEN (zie ook beeldbank studiezaal.nijmegen.nl/ran/_intro.aspx?bsoorten_277):
Luxor (1965-1975, DP70).
1965 CIRCUS WORLD
1968 GRAND PRIX
1969 55 DAYS AT PEKING. KRAKATOA, EAST OF JAVA
1971 EL CID
1975 DOCTOR ZHIVAGO. BEN-HUR. THE LONGEST DAY. GONE WITH THE WIND
Scala (DP70).
Zie ook noviomagus.nl/Gastredactie/Vos/Theaters/Theaters.html.

AMERSFOORT:
Grand (DP70).

UTRECHT (zie ook hetutrechtsarchief.nl/collectie/beeldmateriaal en
staging.hetutrechtsarchief.nl/thema/film/bioscoopgeschiedenis/de-vaste-bioscopen, [website zoek 13-12-2017]):
Catharijne (1970-1999, DP70).
1970 55 DAYS AT PEKING
1974 THE SAND PEBBLES
1975 MY FAIR LADY. BEN-HUR. DOCTOR ZHIVAGO. EARTHQUAKE
1976 PATTON. THE GREAT RACE. GONE WITH THE WIND
1977 BATTLE OF THE BULGE
1984 BRAINSTORM
1998 THE WILD BUNCH. MEMPHIS BELLE
1999 THE SHELTERING SKY. FAR AND AWAY. KRAKATOA, EAST OF JAVA. TITANIC
City (1968-1970, DP70).
1968 CUSTER OF THE WEST
1970 KRAKATOA, EAST OF JAVA
Vreeburg (1965-1971, DP70).
1965 CIRCUS WORLD. MY FAIR LADY
1968 CUSTER OF THE WEST
1971 EL CID

LELYSTAD:
Aviodrome (2003, Cinemeccanica Imax 8 perf).

HAARLEM (zie ook noord-hollandsarchief.nl/beelden/beeldbank/):
Lido (1968-1977, DP70).
1968 CUSTER OF THE WEST
1970 EL CID. KRAKATOA, EAST OF JAVA
1975 SPARTACUS. THE GREAT RACE. THE WILD BUNCH
1977 BATTLE OF THE BULGE
Palace (1975-1979, DP70).
1975 GONE WITH THE WIND. THAT’S ENTERTAINMENT. THOSE MAGNIFICENT MEN IN THEIR FLYING MACHINES
1976 PATTON
1978 2001: A SPACE ODYSSEY
1979 DOCTOR ZHIVAGO

DEN HAAG (zie ook haagsebeeldbank.nl/ en filmatelierdenhaag.nl/):
Asta (1958-1985, DP70).
1958 SOUTH PACIFIC
1959 THE SLEEPING BEAUTY
1963 55 DAYS AT PEKING
1965 MY FAIR LADY
1966 THE GREAT RACE. BATTLE OF THE BULGE
1967 DOCTOR ZHIVAGO. GRAND PRIX. DOCTOR DOLITTLE
1968 PLAYTIME. CUSTER OF THE WEST
1969 THE WILD BUNCH
1970 EL CID. TORA! TORA! TORA!
1974 KRAKATOA, EAST OF JAVA
1975 THAT’S ENTERTAINMENT
1984 BRAINSTORM
1985 DUNE. 2010
Euro (1964-1979, DP70).
1964 LAWRENCE OF ARABIA
1965 CIRCUS WORLD
1966 PORGY AND BESS
1970 55 DAYS AT PEKING. KRAKATOA, EAST OF JAVA
1973 EL CID
1975 BEN-HUR. MY FAIR LADY
1976 PATTON. EARTHQUAKE
1977 THE GREAT RACE
1979 2001: A SPACE ODYSSEY
Kurhaus (1957, DP70).
1957 THE MIRACLE OF TODD-AO (short)
Metropole (1967-1975, DP70).
1967 VOINA I MIR, I / OORLOG EN VREDE, I
1969 55 DAYS AT PEKING. GONE WITH THE WIND
1975 EARTHQUAKE
Odeon (onzeker, 1970, uit Hafbo kaartsysteem)
1970 CUSTER OF THE WEST
Omniversum (1984-, Imax 15 perf.).
Passage.

ROTTERDAM (zie ook stadsarchief.rotterdam.nl/collectie/beeld-en-geluid):
Cinerama (1964-1985, Cinemeccanica Victoria 8 en DP70).
1964 CIRCUS WORLD
1965 CHEYENNE AUTUMN
1967 DOCTOR ZHIVAGO. GRAND PRIX. DOCTOR DOLITTLE
1968 CAMELOT. CAN CAN. CINERAMA'S RUSSIAN ADVENTURE. HOW THE WEST WAS WON. CUSTER OF THE WEST. THE SHOES OF THE FISHERMAN
1969 CLEOPATRA. 55 DAYS AT PEKING. THE KING AND I. THE LONGEST DAY. THE WILD BUNCH
1970 KRAKATOA, EAST OF JAVA. TORA! TORA! TORA!
1971 LE MANS. WATERLOO
1972 2001: A SPACE ODYSSEY
1973 THE SOUND OF MUSIC. LEBEDINE OZERO / ZWANENMEER
1974 BEN-HUR
1975 EARTHQUAKE
1976 GONE WITH THE WIND
1977 STAR WARS
1978 CLOSE ENCOUNTERS OF THE THIRD KIND
1985 DUNE
Corso (1961-1975, DP70).
1961 PORGY AND BESS. EL CID
1963 CLEOPATRA
1964 THE FALL OF THE ROMAN EMPIRE. MY FAIR LADY
1966 CIRCUS WORLD. THE SOUND OF MUSIC
1968 THE GREAT RACE. PLAYTIME
1969 FUNNY GIRL. WINNING
1970 ANNE OF THE THOUSAND DAYS. CHAIKOVSKY
1971 DOCTOR ZHIVAGO. RYAN’S DAUGHTER. SONG OF NORWAY
1972 THE COMEDIANS. THE COWBOYS
1973 55 DAYS AT PEKING
1975 THAT’S ENTERTAINMENT
Grand (1968-1971, Cinemeccanica Victoria).
1968 VOINA I MIR, I / OORLOG EN VREDE, I. AROUND THE WORLD IN 80 DAYS
1969 THOSE MAGNIFICENT MEN IN THEIR FLYING MACHINES
1970 GOODBYE MR. CHIPS
1971 EL CID
Imax (1989-2001, ook Imax 15 perf.).
1989 GORILLAS IN THE MIST
1990 THE ABYSS. BATMAN. INDIANA JONES AND THE TEMPLE OF DOOM
1991 THE HUNT FOR RED OCTOBER. SPARTACUS
1994 DANCES WITH WOLVES
Pathe Schouwburgplein (2013, Cinemeccanica Victoria 8).
2013 THE MASTER
Thalia (onzeker, Cinemeccanica Victoria 10).

BREDA (zie ook stadsarchief.breda.nl/collecties/films-en-fotos):
Casino (1966).
1966 THE GREAT RACE

DEN BOSCH (zie ook beeldbank stadsarchief.nl/beeldgeluid/):
Euro (1976-1977, DP70).
1976 MY FAIR LADY
1977 THE GREAT RACE
Casino (1960-1974, DP70).
1960 OKLAHOMA
1961 POVEST PLAMMENNYKH LET / VLAMMENDE JAREN
1966 THE GREAT RACE
1970 EL CID. KRAKATOA, EAST OF JAVA
1972 IT'S  A MAD, MAD, MAD, MAD WORLD. THE SOUND OF MUSIC. CHITTY CHITTY BANG BANG
1974 THE LONGEST DAY. THE KING AND I. GONE WITH THE WIND. THOSE MAGNIFICENT MEN IN THEIR FLYING MACHINES. GRAND PRIX. PATTON. HELLO, DOLLY! 2001: A SPACE ODYSSEY. THE SAND PEBBLES. CLEOPATRA. TORA! TORA! TORA! BEN-HUR. DOCTOR ZHIVAGO. THE FALL OF THE ROMAN EMPIRE. 55 DAYS AT PEKING. CIRCUS WORLD. EL CID. WEST SIDE STORY. BATTLE OF THE BULGE. SPARTACUS. ANNE OF THE THOUSAND DAYS. CUSTER OF THE WEST
Theater aan de Parade (1977-2006, DP70).
1982 NAPOLEON (slotakte)
1983 BRAINSTORM (circa 1983)
1992 FAR AND AWAY
1994 EMPIRE OF THE SUN
1995 CLOSE ENCOUNTERS OF THE THIRD KIND. LITTLE BUDDHA
1996 ALIENS
1996/1997 DANCES WITH WOLVES. INDIANA JONES AND THE TEMPLE OF DOOM. THE GODFATHER PART III. INDIANA JONES AND THE LAST CRUSADE
1997 BACKDRAFT. AROUND THE WORLD IN 80 DAYS. THE THING
1998 CAN-CAN. THE WILD BUNCH. MEMPHIS BELLE. THE SHELTERING SKY
1999 TITANIC
2000 ORPHEUS IN DER UNTERWELT
2001 STAR! CAMELOT
2002 RYAN'S DAUGHTER. MY FAIR LADY
2003 THE WIZ. BLUE TUNDER. OUTLAND
2004 ANNIE. LAWRENCE OF ARABIA
2006 PLAYTIME

EINDHOVEN (zie ook rhc-eindhoven.nl/zoek-uitgebreid/10/Beeldmateriaal):
Chicago (1966-1980, DP70).
1966 CIRCUS WORLD
1970 ICE STATION ZEBRA. KRAKATOA, EAST OF JAVA
1971 EL CID
1975 THAT’S ENTERTAINMENT
1976 GONE WITH THE WIND. TORA! TORA! TORA!
1978 DOCTOR ZHIVAGO. 2001: A SPACE ODYSSEY. RYAN’S DAUGHTER
1980 BEN-HUR
Metropole (1974-1983, DP70).
1974 SPARTACUS
1976 THE WILD BUNCH
1983 BRAINSTORM
Plaza Futura (DP70).
Geen 70mm projectie.
Poc - Philips Ontspannings Centrum (1975, DP70).
1975 THE GREAT RACE

HILVARENBEEK:
Beekse Bergen (DP70 en Imax 15 perf.).

GELDROP:
Hofdael Filmhuis (DP70)
Geen 70mm projectie, alleen DP70 expositie.

TILBURG (zie ook beeldbank regionaalarchieftilburg.nl/):
Midi (1976-1999, DP70).
1976 GONE WITH THE WIND
1977 THE WILD BUNCH
1999 FAR AND AWAY. TITANIC

HEERLEN (zie ook beeldbank rhcl.nl/nl/onderzoeken/zoeken/):
Royal (1965-1973, DP70).
1965 CHEYENNE AUTUMN
1968 CUSTER OF THE WEST
1969 55 DAYS AT PEKING. KRAKATOA, EAST OF JAVA
1973 EL CID

MAASTRICHT (zie ook beeldbank rhcl.nl/nl/onderzoeken/zoeken/):
Festival (1968-1969).
1968 CUSTER OF THE WEST
1969 KRAKATOA, EAST OF JAVA
Palace (1983, DP70).
1983 BRAINSTORM

SURINAME PARAMARIBO:
City (1973).
1973 THOSE MAGNIFICENT MEN IN THEIR FLYING MACHINES